Hoe groeit katoen? Katoen groeit aan een plant. De gekweekte planten zijn vaak niet hoger dan een meter. Dat is handig voor de pluk. De katoenplanten bloeien elk jaar. Als de bloemen uitgebloeid zijn, komen er vruchten aan de plant. Als de vruchten rijp zijn springen ze open. Het lijken dan net wattenbolletjes. Dit heet katoenpluis. In de pluis zitten zaden. Van de pluis wordt later katoen gemaakt.

Hoe groeit katoen?

Wat voor plant is de katoenplant?
De katoenplant is een ‘Gossypium’ en behoort tot de familie van kaasjeskruiden. In totaal zijn er bijna 300 soorten katoenplanten. Enkelen daarvan zijn geschikt voor het maken van katoenproducten. De katoenplant groeit van nature niet in het noorden van Europa. De plant kan niet tegen koude en ziet graag zon. Wel heeft de plant minimaal 500 millimeter neerslag nodig per jaar. De plant groeit als een struik tot een hoogte van ongeveer 3 meter, afhankelijk van de groeiomstandigheden zoals temperatuur, zon en neerslag.

Hoe groeit katoen: Ontwikkeling van de katoenplant
Als de rijpe vruchten van de katoenplant open gaan komen meer dan een half miljoen katoenharen naar buiten. De sterke eencellige haren van cellulose zijn het transportmiddel van de zaden. De haren zorgen ervoor dat de wind eronder kan komen en het zaad te pakken krijgt. Zo verspreidt het zich.

Katoenzaden

De katoenharen komen niet ver
In de realiteit komt het niet zo ver. Voordat het zaad de kans krijgt om er vandoor te gaan rukt een grote machine de bossen haar van de plant. Een plukmachine haalt met gemak 80.000 kilogram pluis per dag binnen. In arme landen plukken de kleine katoenboeren soms nog met de hand. Ervaren plukkers kunnen op een dag 200 kilogram katoen oogsten.

Hoe groeit katoen: Hoe wordt het geplukt?
Een groot deel van de katoen wordt verbouwd op zogenaamde katoenplantages: grote akkers waar duizenden katoenplanten groeien. Op deze plantages worden de katoenbolletjes met machines geoogst. Vooral in wat armere landen worden de katoenakkers nog met de hand verzorgd en worden de bolletjes met de hand geplukt. Dit is een zware klus.

Katoenverwerking in een fabriek
De katoenbollen gaan naar een fabriek waar het zaad van het pluis wordt gescheiden. Daarna gaat het pluis de droger in zodat het vocht uit de vezels verdampt. Dit maakt de haren sterker. Daarna worden de plantresten die niet in het katoen thuishoren eruit gehaald gevolgd doorh het ontpitten: een soort kam trekt de katoenvezels door kleine gaatjes waar het zaad niet door past, zodat zaad en vezelf worden gescheiden. Tegenwoordig gaat dit machinaal. Vroeger ging dit handmatig, en was iemand de hele dag bezig om een halve kilogram katoenpluis te ontpitten.

Machinaal plukken van het gegroeide katoen

Bijna alle delen van een katoenplant worden gebruikt
Alle scheidingsproducten worden verder verwerkt. De zaadhulzen eindigen als veevoer of brandstof. De zaden zelf zijn geschikt zaaimateriaal, of de olie wordt eruit geperst. In producten zoals mayonaise, margarine of bakolie zit soms katoenolie, maar de olie wordt ook wel verwerkt in onder meer cosmetica, zeep, rubber en zelfs explosieven. Het overgebleven pluismateriaal komt terecht in watten, tampons en vilt. De korte katoenvezels worden vaak gescheiden van de lange. De korte zijn een grondstof voor onder andere papier. De lange katoenvezels dragen we in het textiel aan ons lijf. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld PIMA of SUPIMA katoen dat wordt gemaakt van de langste vezels van de langste vezels katoen.

Hoe groeit katoen? Voorbeeld van een katoenveld

Lees verder in de In serie alles over katoen

  1. De geschiedenis van katoen
  2. Waarom is katoen belangrijk?
  3. Waar groeit katoen?
  4. Hoe groeit katoen?

Bronnen: Cotton.org, WikipediaCMOfi.uu.nl

Dit artikel verscheen op ShirtsofCotton.com en is auteursrechtelijk beschermd. Plaats u bij gebruik van delen van deze tekst of een afgeleide artikel een linkje naar deze pagina?